Rodziny zastępcze

Rodzinna opieka zastępcza, ze względu na swą specyfikę - indywidualny kontakt dziecka z opiekunem jest obecnie jedną z najbardziej potrzebnych form opieki nad dziećmi, którą można sprawować po przejściu przez kandydatów do pełnienia tej funkcji szkolenia i uzyskaniu kompetencji w tym zakresie.

Przy czym, osoby spokrewnione mogą być ustanawiane rodzinami zastępczymi przez sąd - bez szkolenia.

Rodzina zastępcza jest pomocą zarówno dla dzieci, jak i ich rodziców, daje Im szansę na reintegrację, pozwala - poprzez zastępstwo w najważniejszej z ról społecznych - rozwiązać sprawy konfliktowe i trudne, zrozumieć istotę problemów występujących w rodzinie, jej celem jest wzmocnienie rodzin naturalnych tak, aby dzieci mogły do nich wrócić, aby po zrozumieniu przyczyn kryzysu w swojej rodzinie umiały tworzyć trwałe związki.

W rodzinie zastępczej przebiega proces pracy wychowawczej, prowadzony przez zespół osób w składzie: opiekunowie zastępczy, pracownicy socjalni, pracownicy sądów, lekarze, doradcy, terapeuci oraz rodzice biologiczni.

Rodzina zastępcza to taka rodzina, która zapewnia opiekę i wychowanie dziecku pozbawionemu całkowicie lub częściowo opieki rodzicielskiej. Rodzina zastępcza może być również ustanowiona dla dziecka niedostosowanego społecznie.

Utworzenie rodziny zastępczej nie powoduje powstania więzi rodzinno - prawnej pomiędzy opiekunami a dzieckiem. Dziecko przyjęte do rodziny nie staje się dzieckiem tej rodziny, nie powstają też obowiązki uprawnienia alimentacyjne czy dotyczące dziedziczenia. Stan cywilny dziecka nie ulega zmianie, dziecko nie przyjmuje obowiązkowo nazwiska opiekunów, a rodzina zastępcza nie przejmuje pełni władzy rodzicielskiej nad dziećmi. Funkcja ta ustaje z dniem uregulowania w inny sposób sytuacji opiekuńczej dziecka (powrót dziecka do rodziny, umieszczenie w placówce, adopcja) lub z dniem uzyskania pełnoletności.

Pełnienie funkcji rodziny zastępczej ustaje z dniem powrotu dziecka do rodziny biologicznej lub uzyskania przez dziecko pełnoletności.


Rodziny zastępcze dzielą się na:

• spokrewnione z dzieckiem,
• niespokrewnione z dzieckiem,
• zawodowe niespokrewnione z dzieckiem:
• wielodzietne,
• specjalistyczne,
• o charakterze pogotowia rodzinnego.

Przyjmując dziecko do rodziny zastępczej (w przypadku rodzin niespokrewnionych, które nie znały wcześniej dziecka) opiekunowie mają prawo do:
uzyskania szczegółowych informacji o dziecku, jego sytuacji rodzinnej, specyficznych potrzebach
nawiązania kontaktu z dzieckiem przed umieszczeniem  w rodzinie wsparcia i pomocy ze strony powiatowego centrum pomocy rodzinie pomocy w rozwiązywaniu problemów związanych z opieką nad przyjętym dzieckiem reprezentowania dziecka w dochodzeniu świadczeń przeznaczonych na zaspokojenie potrzeb związanych z jego utrzymaniem w tym alimentów, renty rodzinnej.

Przyjmując dziecko do rodziny zastępczej rodzina nabywa prawo i obowiązek wykonywania nad nim bieżącej pieczy. Bieżąca piecza to jest faktyczna, codzienna troska o stan zdrowia dziecka, jego naukę, wypoczynek, sposób spędzania wolnego czasu, zapewnienie dziecku poczucia bezpieczeństwa, stabilizacji pozostawanie z nim we wspólnocie rodzinnej.